سلطنت از يك اسم است و ظهور آن اظهر است و تفضيلش اينست كه در فصل ربيع ظهور سلطنت اسم الحىّ غالب است بواسطهء موافقت طبيعت كه دموى مزاج را اگر عوارض غريبه مضرّت نرساند طويل العمر مىشود بالنّسبة الى غيره و « 1 » در فصل صيف ظهور سلطنت اسم القدير غالب است بواسطهء موافقت بالطّبع ، و اسم القدير كه روحانى است مرّيخ مظهر اوست و طبيعت او گرم خشك است چون هواى عالم مثال ، « 2 » و در فصل شتاء كه زمستان « 3 » است ظهور سلطنت اسم العليم غالب است ، چون مزاج هواى عالم جبروت بارد و مرطوب است و ازاين‌روى حامل وحى بانبياء جبرئيل نام دارد فافهم . و در خريف ، غلبه سلطنت از اسم المريد است بر وجه مذكور و منشأ تقسيم اين سيصد و شصت درجه به دوازده‌برج از روى حقيقت اين است كه ، فيض اوّل كه حقيقة الحقائق و روح « 4 » محمّدى - صلّى اللّه عليه و آله و سلم - مظهر مطلق اسماء و صفات الهى است « 5 » محقّق مرتبه ثلاثه است زيرا كه سه اعتبار اصلى با او است ، تعقّل ذات ، « 6 » فاعل و تعقّل ذات ، قابل و تعقّل جوهر فعل ، و چون اين سه تعقّل اصل جميع اعتبارات آن حقيقت است و از اين سه اعتبار سه « 7 » تعيّن در عقل مدرك مىشود ، يكى لا به شرط و مطلق ، دويم به شرط لا و عام « 8 » ، سيّم به شرط شىء و خاص . پس اين تثليث در همه « 9 » جا معتبر است و نمونه‌اش آنكه استدلال عقلى محتاج است به اصغر و اكبر و حدّ وسط و لهذا تثليث در همه افعال سنّت نبوى « 10 » است و معنى فعل نيز در اصطلاح علماء مشتمل است بر سه امر ، حدث ، اقتران به زمان و نسبت بفاعل ما . امّا چون اين سه نسبت در كلّ واحد از اسماء اربعه كه مستقل‌التأثيرند در

--> ( 1 ) - د : « واو » را ندارد . ( 2 ) - د : مثال در . ( 3 ) - ر ض : شتاء ظهور . ( 4 ) - ر ض : محمد ص . ( 5 ) - ر ض : صفات الهى محقق . ( 6 ) - د : « تعقّل ذات فاعل » را ندارد . ( 7 ) - ر ض : به سه . ( 8 ) - ر ض : به شرط لا و عالم . ( 9 ) - ر ض : تثليث همه . ( 10 ) - د : سنّت نبوى شده .